Ślaska premiera książki Marty Lisok Osmofuturyzm. O zapachu i bezużytecznym spojrzeniu
W centrum książki Osmofuturyzm Marty Lisok znajduje się zapach – medium długo spychane na margines (nie tylko) historii sztuki. To książka o sztuce po epoce dominacji oka: o doświadczeniach, których nie da się łatwo zobaczyć, sfotografować ani zamknąć w obrazie. Zapach działa inaczej – przenika, przywołuje wspomnienia, drażni, miesza porządki. Staje się sposobem mówienia o współzależności i kruchości wspólnego świata.
Spotkanie promujące książkę" Osmofuturyzm" odbędzie się 8 sierpnia, sobota, o godz. 12.00. Prowadzenie: Adrian Chorębała
Osmofuturyzm wyrasta z wieloletniej praktyki kuratorskiej Marty Lisok, rozwijanej na styku sztuki współczesnej, antropologii zmysłów, ekologii i badań nad niewizualnymi formami percepcji. Autorka analizuje w książce prace artystek i artystów, którzy traktują węch nie jako efekt specjalny, ale jako narzędzie myślenia o relacjach między ludźmi, materią, architekturą, roślinami, zwierzętami i atmosferą. Wśród omawianych przykładów pojawiają się m.in. Sissel Tolaas, Mikołaj Spaczyński, Agnieszka Brzeżańska, Centrala, Otobong Nkanga, Rafael Lozano-Hemmer, Clara Ursitti, Olafur Eliasson i Delcy Morelos.
Jak będzie pachnieć przyszły świat? To spekulatywne pytanie otwiera refleksję historyczki sztuki i kuratorki Marty Lisok, a jednocześnie powstaje w cieniu odwrotnego pytania: A co, jeśli zapachy znikną z planety? Przeczucie i próba wyrażenia statusu zapachu jako czegoś ulotnego mają tu znaczenie szczególne, bo jego istnienie jest zagrożone. Autorka węszy w poszukiwaniu sposobów budowania narracji w polu sztuki, poruszając się pozaludzką, specjalnie niedomkniętą domeną.
Traktuję tę publikację jak alchemiczny przewodnik po najnowszej sztuce ekoolfaktorycznej, a zarazem czytam jak wyborny esej o węchu i rezyliencji, znajdując w nim szerszy kontekst namysłu nad przyszłością zmysłów ratowniczych i sztuką przetrwania.
fragment recenzji dr hab. Anny Barcz
O AUTORCE
dr Marta Lisok
kuratorka, krytyczka sztuki, badaczka, wykładowczyni w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, gdzie od 2023 roku kieruje Zakładem Teorii i Historii Sztuki. Absolwentka historii sztuki (UJ) i filozofii (UŚ). Kuratorka kilkudziesięciu wystaw m.in. w CSW Zamek Ujazdowski, Muzeum KODE w Bergen, BWA Katowice, Bunkier Sztuki w Krakowie, Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, OP ENheim we Wrocławiu, a także konferencji naukowych: Nasłuchiwanie (2024), Grzyby i inni. Ku symbiocenowi (2025), Urszula Broll. Pejzaże jeszcze dalekiego świtu (2025). Redaktorka książek m.in.: Fungi and Others. Towards the Symbiocene (2026), On or out the grid (2022), Najbardziej na świecie (2022), Głębokie słuchanie (2019), Widmo (2016), Mocne stąpanie po ziemi (2015), Nocne aktywności (2014), O powstawaniu i ginięciu (2014). Stypendystka Marszałka Województwa Śląskiego i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Członkini Rady Programowej Muzeum Ślaskiego i Galerii Rondo Sztuki w Katowicach. W swojej praktyce kuratorskiej używa sztuki jako narzędzia do prognozowania przyszłych form odczuwania. Autorka książki Osmofuturyzm. O zapachu i bezużytecznym spojrzeniu wydanej w Wydawnictwie Bęc Zmiana w 2026 roku.
Marta Lisok Osmofuturyzm. O zapachu i bezużytecznym spojrzeniu
Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2026
Współwydawca: Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
ISBN 978-83-66082-34-2
ISBN 978-83-68440-31-7
Projekt graficzny okładki, makieta i skład: Daria Malicka
Ilustracje: Dominik Ritszel
Zawartość merytoryczna publikacji powstała w ramach projektu badawczego zrealizowanego w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach w ramach subwencji MKiDN na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego i badawczego w latach 2024/2025.
Publikacja ukazuje się w ramach Serii Wizualnej – wspólnej inicjatywy Fundacji Bęc Zmiana i Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego
Publikacja dofinansowana została ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
