Uznanie
„Uznanie” to wystawa poświęcona mechanizmom oceniania, akceptacji i legitymizowania sztuki oraz roli, jaką odgrywają w nich instytucje, kuratorzy i środowisko artystyczne. Projekt Galerii Salon Akademii, prezentowany w katowickim Rondzie Sztuki, odchodzi od tradycyjnej selekcji kuratorskiej. W ramach otwartego naboru skierowanego do studentów i kadry warszawskiej ASP zgłoszono 63 prace. Ostatecznie wszystkie zostały zakwalifikowane do wystawy, co stanowi gest demokratyzacji i wspólnotowego podejścia do sztuki.
Galeria Salon Akademii mieści się w lewym skrzydle Pałacu Czapskich, głównej siedziby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Nazwa Galerii ma w sobie coś przewrotnego. Przywołuje na myśl reprezentacyjne wnętrze pałacowe, lecz przede wszystkim zapoczątkowaną w siedemnastowiecznej Francji instytucję salonu, która odegrała rolę jako oficjalna przestrzeń prezentacji i uznawania twórczości artystycznej. Cykliczne wystawy salonowe kształtowały hierarchię oraz autorytety, były narzędziem legitymizacji, miejscem narodzin instytucji jury i figury kuratora-sędziego. Salon był miejscem aspiracji, potwierdzał słuszność poszukiwań artystycznych, uwiarygadniał dzieła sztuki. W tamtym czasie kontrolę nad kształtem sztuki sprawowały Akademie. Kiedy w 2009 roku powstawała Galeria, Akademia straciła już monopol na uznawanie lub odrzucanie dzieła. Rozszczelnienie hermetycznych struktur miało włączyć na nowo uczelnię w rozproszone procesy decyzyjne zachodzące w zewnętrznych instytucjach, galeriach prywatnych, na rynku sztuki i w obiegu myśli krytycznej.
Wystawa „Uznanie” ma charakter badawczy. Zaproszenie zespołu Galerii Salon Akademii do prezentacji środowiska warszawskiej ASP w gościnnej przestrzeni Galerii Rondo Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach stało się okazją do zawieszenia tradycyjnej selekcji. Zamiast kuratorskiego wyboru rozpisano otwarty nabór skierowany do wszystkich osób studiujących oraz kadry dydaktycznej wszystkich wydziałów. Wpłynęły 63 przemyślane, głębokie i niezwykle interesujące zgłoszenia. Udział w naborze stał się ćwiczeniem z poszerzania granic interpretacji. Przeprowadzone badanie nad mechanizmami uznania w sztuce zrealizowano za pomocą autonomicznych wypowiedzi artystycznych oraz dołączonych do nich autorskich uzasadnień, które staną się integralną częścią ekspozycji. Pokaz dzieł sztuki staje się więc prezentacją wyników tych poszukiwań i materialnym rezultatem całego przedsięwzięcia. Analiza przestrzeni wystawienniczej umożliwiła podjęcie decyzji o jeszcze dalej idącej demokratyzacji i zaproszeniu do udziału w wystawie wszystkich nadesłanych prac. Ten wspólnotowy gest redefiniuje rolę kuratorską, przesuwa ją z pozycji władzy i dystrybucji uznania w stronę moderacji procesu oraz architektury relacji.
W tej perspektywie rola kuratorska polega na projektowaniu doświadczenia odbiorczego za pomocą kompozycji całości. Kurator nie zarządza tu selekcją, lecz tworzy przestrzenną narrację poprzez wsłuchiwanie się w to, co wydarza się między pracami i co bezpośrednio wynika z ich nieoczywistych zestawień. Wielowymiarowość pojęcia uznania porządkuje wystawę wokół trzech głównych osi. Pierwszą z nich są sprawy pozornie obiektywne: mechanizmy sukcesu, rywalizacji i walidacji, zachodzące zarówno w polu sztuki, jak i wewnątrz struktury uczelni. Drugi obszar obejmuje wątki relacyjne, psychologiczne i afektywne, dotykające intymnej strony twórczości, poszukiwania akceptacji oraz emocjonalnego napięcia wpisanego w proces artystyczny. Trzecim elementem jest przesunięcie uwagi z walki o uznanie na same praktyki uznawania, moment, w którym sztuka przestaje domagać się legitymizacji dla samej siebie, a staje się narzędziem emancypacji i przywracania widzialności temu, co marginalizowane. Wystawa „Uznanie” jest otwartą przestrzenią spotkania, próbą odpowiedzi na podstawowe pytania o sens, uczciwość i celowość artystycznego gestu we współczesnym świecie.
Kurator: Paweł Brylski
Udział biorą:
Ewa Bilska, Wioletta Bowsza-Jankowska, Marcin Chomicki, Nastazja Ciupa, Marta Ćwiklińska, Aleksander Czekaj, Mateusz Dąbrowski, Magdalena Dubis, Joanna Dudek, Mikołaj Dziekański, Mariusz Filipowicz, Henryk Gostyński, Zuzanna Grochowska, Małgorzata Gurowska, Joanna Holding, Jakub Jezierski, Anna Jędrzec, Arkadiusz Karapuda, Marta Kawecka-Smolińska, Mateusz Kędziora, Katarzyna Kiełczewska, Marta Klimczak, Andrzej Kokosza, Dawid Konopka i Magdalena Doszła, Monika Kopczewska, Jacek Kowalski, Dorota Kozieradzka, Zofia Kwasieborska, Irena Lawruszko, Monika Mamzeta, Emilia Marzan, Jan Mioduszewski, Dawid Mrozik, Ola Munzar, Paweł Mysera, Julita Nastańska, Le Mai Nguyen-Zaniewska, Paweł Nocuń, Paweł Nowak, Jeremi Nowiński, Dorota Optułowicz, Aleksandra Owczarek, Michalina Pasierbska, Igor Przybylski, Agnieszka Rożnowska, Aleksander Ryszka, Patryk Salamon, Anna Siekierska, Grzegorz Sochacki, Weronika Sokół, Lola Staniuk, Maciej Szczęśniak, Michał Szuszkiewicz, Wojciech Tylbor-Kubrakiewicz, Agnieszka Wach, Sylwia Walczowska, Stanisław Wójcik, Agata Wrona, Patrycja Wysokińska, Antonina Zielińska, Nelly Stylianou i Michalina Rokicka, Kacper Ziółkowski, Marianna Zych, Olga Żebrowska.
Na zdjęciu praca Katarzyny Kiełczewskiej, Order, 2026
